Sinterklaas, wie kent hem niet?

Sinterklaas, wie kent hem niet?

Natuurlijk, Sinterklaas: we kennen hem allemaal. Maar ken je ook de geschiedenis van de goedheiligman? En hoe hij is ontwikkeld van Sinterklaas in Nederland tot Santa Claus in Amerika?

Natuurlijk, Sinterklaas: we kennen hem allemaal. Maar ken je ook de geschiedenis van de goedheiligman? En hoe hij is ontwikkeld van Sinterklaas in Nederland tot Santa Claus in Amerika? Een geschiedenisles over de bebaarde kindervriend.

 

Het ontstaan van Sinterklaas

Op vijf december vieren we het Sinterklaasfeest. De figuur Sinterklaas, of Sint-Nicolaas, is gebaseerd op bisschop Nicolaas van Myra. Hij overleed op 6 december 342 of 352 en veel elementen van het Sinterklaasfeest zijn terug te voeren op deze - na zijn overlijden heilig-verklaarde - persoon. Vandaar de naam Sint-Nicolaas. Er zijn verschillende legendes waardoor Sint-Nicolaas werd gezien als beschermheilige van kinderen. Op kloosterscholen in Duitsland en Noord-Frankrijk werd het Sint-Nicolaasfeest gevierd tussen 1300 en 1600. IJverige leerlingen werden beloond met eten en cadeaus, of een vrije dag op 6 december, terwijl luie leerlingen straf kregen. In de Nicolaaskerk in Utrecht werd vanaf 1427 geld in kinderschoenen gestopt.

 

Sinterklaastradities

In de late middeleeuwen worden er Sint-Nicolaasmarkten gehouden na de kerkdienst. Hier konden mensen cadeaus kopen voor het Sint-Nicolaasfeest. Een traditioneel cadeau was de speculaasvrijer: een pop van speculaas. Als het meisje dit cadeau aannam van een jongen, dan was dit de basis voor een relatie. Steeds meer veranderde het Sint-Nicolaasfeest van een religieuze verering tot een kinderfeest. In de Noordelijke Nederlanden veranderde Sinterklaas in een boeman: lieve kinderen kregen snoepgoed, maar stoute kinderen werden geïntimideerd.

 

Het moderne kinderfeest

Aan het einde van de achttiende eeuw evolueerde Sinterklaas van een boeman die kinderen angst moest inboezemen tot een kindervriend. Er wordt gedacht dat de moderne variant van het Sinterklaasfeest een resultaat is van het prentenboek Sint Nikolaas en zijn Knecht uit 1850, van Jan Schenkman. Dit boekje introduceerde Spanje als land van herkomst, de knechten die later ontwikkelden tot Pieten en de stoomboot. De eerste regels van het boek? “Zie ginds komt de stoomboot. Uit Spanje weer aan!”

 

Sinterklaas tegenwoordig

Sinterklaas is een oude man, met een lange witte baard, een rode mijter en rode mantel. Hij draagt witte handschoenen en grote rode ringen en rijdt op zijn schimmel, Amerigo. Zijn avonturen met Pakjesboot 12 zijn al jaren te volgen in het Sinterklaasjournaal. Hoewel in de jaren tachtig er nog werd gedreigd met de roe en het meenemen van stoute kinderen naar Spanje in de zak, is er nu vooral nog de nadruk op het krijgen van cadeautjes als kinderen zich goed gedragen. Sinterklaas houdt hen in de gaten en schrijft de namen van de lieve kinderen op in het grote boek wat hij altijd bij zich heeft. Zijn Pieten bezorgen de cadeautjes ‘s avonds, via de schoorsteen.

 

Sinterklaas wordt Santa Claus

Het Sinterklaasfeest wordt, in vele verschillende vormen, in allerlei Europese landen gevierd: Frankrijk, Luxemburg, Zwitserland, Bulgarije, Italië en Oekraïne kennen bijvoorbeeld een variant op dit feest. En dan is er natuurlijk nog de Amerikaanse Santa Claus: de kerstman. Nederlandse kolonisten namen de tradities rond Sinterklaas mee naar Noord-Amerika. Hier werd Sinterklaas verbasterd tot Santa Claus, voor velen dé personificatie van het kerstfeest. Dat wij in Nederland nu zowel Sinterklaas als de kerstman hebben, komt doordat Santa Claus via de Amerikanen weer terugkwam naar Europa. Overigens is de Amerikaanse Santa Claus weer een mix van Sinterklaas en de Engelse Father Christmas, maar er komen ook Duitse invloeden voor de beleving, zoals het uitdelen van cadeaus tijdens kerst.

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden