Chacruna: Czym jest, jak działa i jakie wiąże się z nią ryzyko?

Chacruna (Psychotria viridis) to tropikalna roślina znana przede wszystkim jako jeden ze składników ayahuaski. Jej liście zawierają DMT, silną substancję psychodeliczną. Samo spożycie chacruny zazwyczaj nie wywołuje jednak takich samych efektów jak ayahuasca.

Dzieje się tak dlatego, że po przyjęciu doustnym DMT jest bardzo szybko rozkładane przez organizm. W tradycyjnych przygotowaniach ayahuaski roślinę zawierającą DMT, taką jak chacruna, łączy się więc z rośliną, która tymczasowo spowalnia ten proces, najczęściej z Banisteriopsis caapi.

Ważne: Niniejsze informacje mają wyłącznie charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Ayahuasca może powodować poważne interakcje z lekami i wiązać się z dodatkowymi zagrożeniami dla osób z określonymi schorzeniami fizycznymi lub psychicznymi.

Czym jest chacruna?

Chacruna (Psychotria viridis) to krzew należący do rodziny marzanowatych (Rubiaceae), do której należy również kawa. Roślina może osiągać kilka metrów wysokości. Jej liście rosną naprzeciwlegle na gałęziach i mają zazwyczaj od około 5 do 15 centymetrów długości.

Chacruna pochodzi z tropikalnych regionów Ameryki Środkowej i Południowej i jest szczególnie mocno związana z obszarem Amazonii. Od dawna wykorzystywana jest tam w różnych tradycjach rdzennych społeczności. Roślina jest znana głównie dlatego, że jej liście naturalnie zawierają N,N-dimetylotryptaminę, lepiej znaną jako DMT.

Czym jest DMT?

DMT to substancja psychodeliczna, która może wywoływać silne zmiany w percepcji, myśleniu i stanie świadomości. Występuje naturalnie w różnych gatunkach roślin, w tym w chacrunie oraz juremie (Mimosa hostilis).

Zawartość DMT w chacrunie może różnić się w zależności od konkretnej rośliny. Z tego powodu nie należy przypisywać wszystkim roślinom chacruny jednej stałej zawartości procentowej DMT.

Po zwykłym przyjęciu doustnym DMT jest szybko rozkładane przez enzym zwany monoaminooksydazą, zwłaszcza MAO-A. Dlatego chacruna spożywana sama w sobie zazwyczaj nie wywołuje takich samych długotrwałych efektów psychodelicznych jak ayahuasca.

Dlaczego łączy się chacrunę z Banisteriopsis caapi?

Tradycyjna ayahuasca często składa się z połączenia dwóch rodzajów roślin:

• rośliny zawierającej DMT, takiej jak chacruna;
• rośliny o działaniu hamującym MAO, najczęściej Banisteriopsis caapi.

Banisteriopsis caapi zawiera między innymi beta-karboliny, takie jak harmina i harmalina. Związki te tymczasowo i odwracalnie hamują aktywność MAO-A. Dzięki temu DMT jest rozkładane wolniej i po przyjęciu doustnym może pozostać w organizmie w ilości wystarczającej do wywołania silnych efektów psychoaktywnych.

Czym jest ayahuasca?

Ayahuasca to roślinny wywar stosowany od dawna przez różne rdzenne społeczności regionu Amazonii. Może stanowić element praktyk duchowych, ceremonialnych oraz tradycyjnych praktyk uzdrawiania.

Obecnie ceremonie i retreaty z ayahuascą organizowane są również poza Ameryką Południową. Współczesnego stosowania poza Amazonią nie należy jednak automatycznie utożsamiać z tradycyjnymi lub ceremonialnymi praktykami rdzennych kultur.

Chcesz dowiedzieć się więcej o ayahuasce? Przeczytaj nasz artykuł: Czym jest ayahuasca?

Czy można uprawiać chacrunę?

Psychotria viridis to roślina tropikalna, którą można rozmnażać zarówno z nasion, jak i z sadzonek. Rozmnażanie przez sadzonki jest często opisywane jako prostsza metoda.

Świeże nasiona mogą kiełkować bardzo powoli. Proces kiełkowania może trwać kilka miesięcy, a zdolność kiełkowania może spadać w przypadku starych lub niewłaściwie przechowywanych nasion.

Ponieważ chacruna pochodzi z klimatu tropikalnego, potrzebuje ciepła i stosunkowo wysokiej wilgotności.

Jakie są zagrożenia związane z chacruną?

Ważne jest rozróżnienie pomiędzy chacruną spożywaną samodzielnie a połączeniami, w których hamowany jest rozkład DMT.

Po doustnym spożyciu samej chacruny znaczna część zawartego w niej DMT jest szybko rozkładana przez organizm. Profil ryzyka zmienia się jednak znacząco, gdy DMT łączy się z substancjami hamującymi MAO, ponieważ efekty psychoaktywne mogą stać się znacznie silniejsze.

Możliwe efekty połączeń zawierających DMT obejmują między innymi silne zmiany percepcji, intensywne emocje, lęk, panikę, dezorientację oraz reakcje fizyczne, takie jak zmiany ciśnienia krwi i tętna.

Chacruna a leki

Połączenia z substancjami hamującymi MAO mogą powodować istotne interakcje z lekami. Dotyczy to szczególnie leków wpływających na serotoninę lub inne neuroprzekaźniki monoaminowe.

Niektóre leki przeciwdepresyjne oraz inne środki serotoninergiczne mogą wywoływać niebezpieczne reakcje w połączeniu z inhibitorami MAO.

Przyjmujesz leki? Zawsze skonsultuj stosowanie substancji zawierających DMT lub hamujących MAO z lekarzem lub farmaceutą. Nigdy nie odstawiaj samodzielnie przepisanych leków.

Czym jest zespół serotoninowy?

Zespół serotoninowy to potencjalnie poważna reakcja organizmu spowodowana nadmierną aktywnością serotoninergiczną w układzie nerwowym.

Ryzyko może wzrosnąć, gdy niektóre leki serotoninergiczne zostaną połączone z inhibitorami MAO.

Możliwe objawy obejmują między innymi:

• silne pobudzenie;
• dezorientację;
• nadmierne pocenie się;
• podwyższoną temperaturę ciała;
• przyspieszone tętno;
• drżenie;
• sztywność mięśni lub skurcze mięśni.

Ciężki zespół serotoninowy może stanowić zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Czy chacruna i ayahuasca są legalne?

Status prawny chacruny, DMT i ayahuaski różni się w zależności od kraju. Obowiązujące przepisy mogą również zależeć od rodzaju produktu, stopnia przetworzenia rośliny oraz od tego, czy dany preparat zawiera substancje kontrolowane.

• DMT: DMT jest substancją kontrolowaną lub zakazaną w wielu krajach. Ograniczenia mogą dotyczyć między innymi posiadania, produkcji, sprzedaży, transportu, importu i eksportu.
• Ayahuasca i preparaty zawierające DMT: Wywary, ekstrakty, kapsułki i inne preparaty zawierające DMT mogą podlegać innym lub bardziej rygorystycznym regulacjom niż nieprzetworzony materiał roślinny.
• Chacruna i inne rośliny: Status prawny roślin takich jak Psychotria viridis i Banisteriopsis caapi również może różnić się w zależności od kraju. W niektórych jurysdykcjach istotne znaczenie prawne może mieć różnica pomiędzy nieprzetworzoną rośliną a ekstraktem, koncentratem, proszkiem lub innym produktem wytworzonym na jej bazie.

Przepisy mogą się zmieniać i różnić w zależności od kraju, rodzaju produktu oraz stopnia jego przetworzenia. Dlatego przed zakupem, posiadaniem, przetwarzaniem lub transportem chacruny, ayahuaski lub innych roślin i produktów zawierających DMT zawsze sprawdzaj aktualne lokalne przepisy obowiązujące w swoim kraju oraz, jeśli ma to zastosowanie, w kraju docelowym lub kraju wysyłki.