Ayahuasca: Wat Is Het, Hoe Werkt Het en Wat Zijn de Risico’s?

• Deel met:
• WhatsApp
• Deel
• X
• Pin it
• Messenger
• Email
• Deel dit product

Ayahuasca is een hallucinerende drank uit Zuid-Amerika. Je hoort er steeds vaker over, ook in Nederland. Omdat het veel doet met je lichaam en je geest, is er behoefte aan feiten. Deze blog geeft je informatie over wat het is, hoe het werkt en wat de risico's zijn.

Disclaimer: Deze tekst is alleen bedoeld als informatie. Ayahuasca is illegaal in Nederland en het gebruik is niet zonder gevaar. Er zitten grote risico’s aan voor je gezondheid, zowel lichamelijk als psychisch. In combinatie met sommige medicijnen kan het zelfs dodelijk zijn. Deze tekst is alleen bedoeld om je te informeren en is geen medisch advies.

Wat is ayahuasca?

Het komt uit de Amazone in Zuid-Amerika. Inheemse stammen zoals de Shipibo in Peru gebruiken het brouwsel al eeuwenlang. De naam komt uit de taal van de Quichua. 'Aya' betekent ziel, geest, dode of voorvader. 'Huasca' betekent touw, liaan of slingerplant. Je kunt het dus vertalen als "slingerplant van de ziel". Op andere plekken noemen ze het ook wel yagé, hoasca, caapi, daime of 'la purga'.

In de traditie drinken mensen het tijdens een ritueel. Dat gebeurt onder leiding van een sjamaan of curandero. Ze gebruiken het om te genezen, te reinigen of om de toekomst te voorspellen. Het wordt ook in een religieuze context gebruikt. De Santo Daime-kerk en de União do Vegetal gebruiken het bijvoorbeeld als een heilig sacrament. Bij diverse stammen is de ceremonie daarnaast een vast inwijdingsritueel naar volwassenheid voor jongens rond hun dertiende levensjaar. Traditionele ceremonies vinden meestal plaats na zonsondergang in een verduisterde ruimte. Deelnemers liggen in een kring en worden urenlang begeleid door muziek en gezang, of juist door langdurige stiltes die alleen worden doorbroken door mensen die moeten overgeven.

Over de geschiedenis van ayahuasca in het Amazonegebied is weinig bekend, maar in 1851 was de Britse botanicus Richard Spruce de eerste westerling die de planten verzamelde en beschreef. In het Westen werd het brouwsel pas in 1963 breed bekend dankzij de publicatie van het boek "The Yage Letters" van schrijvers William S. Burroughs en Allen Ginsberg. In Nederland werd ayahuasca in 1992 geherintroduceerd door de Amsterdamse Geraldine Fijneman. Zij kwam er in Zuid-Amerika mee in aanraking en richtte vervolgens in 1995 de eerste Nederlandse gemeenschap van de Santo Daime-kerk op.

Hoe werkt Ayahuasca?

De thee wordt meestal gemaakt van twee specifieke planten. De eerste is de liaan van een klimplant, de Banisteriopsis caapi. De tweede is een struik die vaak de Psychotria viridis (Chacruna) wordt genoemd.

In de bladeren van die struik zit DMT. Dit is een sterke stof waar je van gaat hallucineren. Als je alleen die bladeren zou eten of opdrinken, zou er niks gebeuren. Je maag en lever breken de DMT namelijk meteen af. Dat komt door speciale stoffen in je lichaam die MAO-enzymen heten. De DMT bereikt je hersenen dan niet.

Maar hier komt de tweede plant bij kijken. De liaan (Banisteriopsis caapi) bevat namelijk MAO-remmers, zoals harmine en harmaline. Deze stoffen zorgen ervoor dat je lichaam de DMT tijdelijk niet afbreekt. Hierdoor komt de DMT via je bloed wel in je hersenen terecht. Dat zorgt uiteindelijk voor de sterke verandering in je bewustzijn.

Hoewel de basis vaak hetzelfde is, heeft elke sjamaan zijn eigen recept. Soms worden er andere planten aan toegevoegd, zoals tabak, cannabis, datura of Brugmansia, om de ervaring extra te sturen. Voor onervaren gebruikers wordt zo'n mix overigens sterk afgeraden. Er bestaan ook varianten, zoals anahuasca, waarbij de liaan wordt vervangen bijvoorbeeld door zaden van de Syrische wijnruit (Peganum harmala). Dit is simpeler te bereiden en geeft volgens gebruikers een wat minder intense ervaring.

Wat zijn de effecten van Ayahuasca?

Een trip duurt meestal 4 tot 6 uur, maar het kan uitlopen naar 8 uur. Je ziet sterke beelden met felle kleuren en patronen die bewegen. Alles voelt anders: de tijd, de ruimte om je heen, je gedachten en je emoties. Niets is meer zoals normaal.

Voor veel mensen is het een spirituele ervaring. Ze hebben het gevoel dat ze contact hebben met andere wezens of ze krijgen inzichten die hun leven veranderen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld diepe trauma's verwerken waar ze al lang mee zitten.

De reactie van je lichaam

Je lichaam reageert er heftig op. Je kunt gaan zweten, je hartslag en bloeddruk gaan omhoog en je kunt duizelig worden. Ook voelt je lichaam vaak heel zwaar aan.

Bijna iedereen wordt erg misselijk. Je moet vaak overgeven en kunt diarree krijgen. In de traditie noemen ze dit 'la purga', oftewel de zuivering. Ze zien het overgeven niet als iets slechts. Het is voor hen juist een manier om je lichaam en geest schoon te maken van negativiteit.

Wat zijn de risico's en gevaren van Ayahuasca?

Ayahuasca gebruiken is niet zonder risico. Er zitten behoorlijke gevaren aan, zowel voor je hoofd als voor je lichaam.

Psychische risico's

Je kunt een 'bad trip' krijgen. Dat is een ervaring waarbij je heel erg bang of in de war raakt. Je kunt het gevoel krijgen dat je de controle kwijt bent of paranoïde worden. Zonder de juiste hulp kun je hier zelfs een trauma aan overhouden. Ben je gevoelig voor psychische klachten? Pas dan extra op. Ayahuasca kan problemen zoals depressie, angst of psychoses plotseling naar boven halen of veel erger maken.

Gevaren voor je lichaam

De MAO-remmers in de drank zijn riskant in combinatie met eten. In gewone producten zoals oude kaas of zuurkool zit de stof tyramine. Door de MAO-remmer kan deze stof zich gevaarlijk ophopen in je lichaam. Daarom moet je van tevoren een heel streng dieet volgen.

Medicijnen en drugs

Het is levensgevaarlijk om ayahuasca te combineren met bepaalde medicijnen. Denk aan antidepressiva, antipsychotica of angstremmers. Ook drugs zoals XTC gaan absoluut niet samen met ayahuasca. De combinatie kan leiden tot het serotoninesyndroom en dat kan dodelijk zijn.

Hierom is het zo belangrijk dat je vooraf goed wordt gescreend. Een professional moet kijken naar je medische en psychische achtergrond. Goede begeleiding is echt nodig om zware incidenten te voorkomen.

Medisch en wetenschappelijk perspectief

In de moderne wetenschap groeit de belangstelling voor de mogelijke therapeutische toepassingen van ayahuasca bij complexe aandoeningen zoals depressie, PTSS en verslavingsproblematiek. Een cruciaal referentiepunt hierbij is een dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek uit 2018 (Palhano-Fontes et al.), gepubliceerd in Psychological Medicine.

In deze klinische studie werd de effectiviteit van een eenmalige dosis ayahuasca onderzocht bij patiënten met een therapieresistente depressie. De resultaten waren opvallend: de groep die ayahuasca ontving, vertoonde een significante afname van depressieve symptomen in vergelijking met de placebogroep. Hoewel deze bevindingen hoopgevend zijn, benadrukken onderzoekers dat dit resultaat werd behaald in een strikt gecontroleerde medische setting met professionele begeleiding en screening.

Het probleem met onderzoek

Een groot probleem is dat elke sjamaan of begeleider zijn eigen recept gebruikt. Hierdoor weet je nooit precies hoe sterk de drank is of wat er precies in zit. Omdat er geen standaard is, blijft het voor de moderne geneeskunde lastig te meten.

Een duidelijke waarschuwing

Artsen en psychiaters weten één ding heel zeker. Het is hartstikke gevaarlijk voor mensen die psychische problemen hebben of die in het verleden hebben gehad. Voor hen zijn de risico's simpelweg te groot.

Juridische status van ayahuasca

In Nederland is ayahuasca verboden. De werkzame stof DMT staat op Lijst 1 van de Opiumwet. De wet ziet het dus als een harddrug met grote risico's voor de gezondheid. Je mag het niet hebben, maken of verkopen.

Lange tijd was er een uitzondering voor de Santo Daime-kerk. Zij mochten het gebruiken voor hun geloof. Maar er kwamen steeds meer commerciële organisaties bij die ook ceremonies hielden. Daarom besloot de Hoge Raad in 2019 dat de uitzondering stopt. Sindsdien is het voor iedereen illegaal.

Door dit verbod zie je nu vaak psilohuasca. Dat is een drankje met MAO-remmers en legale triptruffels. Er zit dan dus geen DMT in.

In het buitenland is de wet vaak anders. In landen in Latijns-Amerika is het legaal en wordt het beschermd als cultuur. Maar in Frankrijk is het bijvoorbeeld weer streng verboden.

Veiligheid en verantwoord gebruik

Wil je toch een ceremonie doen ondanks het verbod? Dan moet je de risico's zo klein mogelijk houden. Doe het alleen in een veilige en rustige omgeving waar je je fijn voelt. Het is ook belangrijk dat je fit bent, zowel in je hoofd als in je lichaam.

Goede begeleiding is echt nodig. Kies voor een organisatie die je vragen serieus neemt en een medische check doet. Ze moeten je ook duidelijke regels geven voor je dieet. Krijg je geen dieet voorgeschreven? Dan is dat een slecht teken. En let op met de term 'sjamaan'. Iedereen kan zich zo noemen, maar dat betekent niet dat het ook echt veilig is.

Er zijn groepen die het echt niet moeten doen. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Blijf er dan vanaf. Dat geldt ook voor mensen met psychische klachten, zoals psychoses. En gebruik het nooit als je antidepressiva of antipsychotica slikt.

Conclusie

Ayahuasca is een ontzettend krachtige thee uit de Amazone. Het komt voort uit een eeuwenoude traditie van stammen uit de jungle. Door de combinatie van DMT en MAO-remmers ga je heel diep trippen. Je krijgt vaak spirituele ervaringen, maar je lichaam moet ook flink aan de bak om alles te zuiveren.

Sommige mensen hebben er baat bij, maar de risico's voor je lichaam en geest zijn groot. Dat geldt zeker als je medicijnen gebruikt of als je je mentaal niet sterk voelt. Goede informatie, een strenge check vooraf en deskundige begeleiding zijn dan ook echt nodig.

Bronnen

Deze blog is onder meer gebaseerd op betrouwbare bronnen en wetenschappelijke inzichten van instanties, waaronder:

• DRUGSinfo - Ayahuasca Wat moet je weten
• Wikipedia - Ayahuasca
• Jellinek - Wat is ayahuasca?
• NPO Kennis - Wat is ayahuasca?

Noah van Knippenberg

Content Specialist Novus Fumus

Noah van Knippenberg schrijft voor Novus Fumus over kweektechnieken, paddenstoelen, en smartshop-onderwerpen. Vanuit zijn praktijkervaring vertaalt hij complexe onderwerpen naar toegankelijke en betrouwbare informatie.

LinkedIn →

Tags

Anahuasca Ayahuasca DMT Shamaan Wat is ayahuasca